Regelgeving CO₂-markt in 2026: wat kopers moeten weten

De markt voor geverifieerde CO₂-certificaten krimpt niet, maar wordt nauwkeuriger. Regelgevingskaders waaraan jarenlang is gewerkt, worden nu geïmplementeerd en veranderen hoe een geloofwaardig certificaat eruitziet, waar het vandaan kan komen en welke claims het kan ondersteunen. Kopers die hier nu op inspelen, kunnen zichzelf voorop in de markt positioneren.

Veldmonitoring van natuurprojecten voor CO₂-certificaten in Afrika, ter waarborging van betrouwbare certificaten voor 2026. AI-gegenereerde afbeelding.

Deze blog zet de belangrijkste ontwikkelingen in de regelgeving van 2025 en de gevolgen daarvan voor de inkoop van CO₂-certificaten in 2026 op een rij: van de operationalisering van het Paris Agreement Crediting Mechanism tot het eerste door de overheid uitgegeven certificeringskader van de EU, de convergentie van vrijwillige en verplichte markten, en wat elke koper moet controleren voordat er op aankoop wordt overgegaan.

Artikel 6: van regelgeving naar realiteit

Het Paris Agreement Crediting Mechanism (PACM), opgericht onder Artikel 6.4 van het Akkoord van Parijs, bereikte een belangrijke mijlpaal tijdens COP30 in Belém in november 2025.

Partijen stemden in met de fundamentele normen die zijn aangenomen door het toezichthoudende orgaan van Artikel 6.4 (die betrekking hebben op het vaststellen van de uitgangssituatie, additionaliteit, lekkage, onderdrukte vraag, en niet-permanentie en omkeringen) en erkenden de eerste PACM-methodologie, die betrekking heeft op het affakkelen en benutten van stortgas. Het technische geraamte voor een geloofwaardig door de VN beheerd mechanisme voor CO₂-certificaten staat nu op zijn plek.

Afzonderlijk daarvan bevestigde COP30 de formele sluiting van het Clean Development Mechanism (CDM) tegen het einde van 2026. Het CDM, dat sinds 2001 bijna 2,5 miljard certificaten heeft uitgegeven, zal de activiteiten gedurende het jaar geleidelijk staken, waarbij de resterende CDM-fondsen worden overgedragen ter ondersteuning van de ontwikkeling van het PACM. Voor kopers lost dit een langdurige onduidelijkheid op: de oude markt wordt afgebouwd en middelen worden nu gericht op het nieuwere mechanisme.

Eén belangrijk voorbehoud: de deadline voor CDM-projecten om over te stappen naar Artikel 6.4 werd tijdens COP30 met zes maanden verlengd, ondanks dat deze vier jaar eerder was vastgesteld. Dit betekent dat een nieuwe golf van projecten uit het CDM-tijdperk in de eerste helft van 2026 zal proberen zich te registreren voor het PACM. Een overstap betekent niet automatisch kwaliteit. Kopers die CO₂-certificaten inkopen van onlangs overgestapte projecten moeten extra kritisch kijken naar de claims over additionaliteit en de methodologie voor de uitgangssituatie, met name voor projecten die van voor 2020 dateren.

Hoe het landschap van Artikel 6.2 eruitziet

Artikel 6.2 regelt bilaterale overeenkomsten tussen landen voor de overdracht van CO₂-certificaten. Meer dan 60 landen verwijzen nu naar Artikel 6-mechanismen in hun bijgewerkte Nationally Determined Contributions (NDC's), en het aantal bilaterale deals blijft groeien.

Het mechanisme bevat een fundamentele vereiste die direct van belang is voor kopers: CO₂-certificaten die onder Artikel 6.2 worden verhandeld, moeten voorzien zijn van een bijbehorende aanpassing (corresponding adjustment). Dit is een formele bevestiging van het gastland dat het de overdracht heeft verwerkt in de eigen nationale inventaris, wat dubbeltelling voorkomt.

Zonder een bijbehorende aanpassing kan een certificaat geen nationale klimaatclaims of toekomstig gebruik voor verplichte markten onder Artikel 6-kaders ondersteunen. Kopers die CO₂-certificaten aanschaffen voor strategische doeleinden op de lange termijn, moeten de status van de bijbehorende aanpassing van elk certificaat vóór aankoop bevestigen.

De EU CRCF: 's Werelds eerste door de overheid uitgegeven certificeringskader

De EU Carbon Removals and Carbon Farming Regulation (CRCF, Verordening EU/2024/3012), aangenomen in december 2024, introduceerde het eerste door de overheid uitgegeven vrijwillige certificeringskader voor CO₂-certificaten ter wereld. In tegenstelling tot bestaande standaarden uit de private sector, zoals VCS van Verra of de Gold Standard, is de CRCF opgebouwd, beheerd en erkend door een publieke autoriteit: de Europese Commissie.

In november 2025 heeft de Commissie Implementing Regulation (EU) 2025/2348 aangenomen, die technische normen vaststelt voor certificeringsregelingen, certificeringsinstanties en auditprocessen. In februari 2026 nam de Commissie de eerste Delegated Act onder de CRCF aan, die betrekking heeft op drie methodologieën voor permanente CO₂-verwijdering: Direct Air Capture met CO₂-opslag (DACCS), biogene emissie-afvang met CO₂-opslag (BioCCS) en Biochar Carbon Removal (BCR). Methodologieën voor CO₂-landbouw, waaronder boslandbouw, vernatting van veengronden en bosaanleg, worden medio 2026 verwacht.

Landschap met agroforestry in Afrika. AI-gegenereerde afbeelding.

Twee aanvullende ontwikkelingen zijn voor kopers van groot belang:

• De Commissie moet uiterlijk op 31 juli 2026 beoordelen of via de CRCF gecertificeerde permanente verwijderingen kunnen worden geïntegreerd in het EU-emissiehandelssysteem (EU ETS). Indien goedgekeurd, zou een deel van de vrijwillige CO₂-certificaten kunnen veranderen in instrumenten die in aanmerking komen voor de verplichte markt, een aanzienlijke verschuiving in de architectuur van de markt.
• Begin 2026 wordt een EU Buyers' Club voor CRCF-certificaten opgericht. Door de vraag van particuliere bedrijven te bundelen, wordt een direct vraagsignaal afgegeven voor CO₂-landbouw- en verwijderingsprojecten die onder het kader zijn gecertificeerd.

Voor kopers buiten de EU is het geografische bereik van de CRCF momenteel beperkt tot activiteiten binnen de EU, maar het kader is expliciet ontworpen als een wereldwijde benchmark. Auditoren, investeerders en rapportagekaders, waaronder de EU Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), beginnen al naar CRCF-criteria te verwijzen bij het beoordelen van de kwaliteit van CO₂-certificaten.

De grens tussen vrijwillig en verplicht vervaagt

Een van de meest ingrijpende verschuivingen in het landschap van de regelgeving is de groeiende convergentie tussen de vrijwillige inkoop van CO₂-certificaten en verplichte verplichtingen. Verschillende ontwikkelingen versnellen dit.

De EU-doelstelling voor 2040 en Artikel 6

De wettelijk bindende klimaatdoelstelling van de EU voor 2040 bevat een flexibiliteitsmechanisme waarmee vanaf 2036 tot 3% van de netto EU-emissies van 1990 kan worden ingevuld via hoogwaardige internationale Artikel 6-certificaten. Dit positioneert de EU als een toekomstige grootschalige institutionele koper van CO₂-certificaten op nationaal niveau – een signaal dat de inkoopstrategieën van vandaag zou moeten vormen.

De eerste echte verplichting van CORSIA

CORSIA Fase I (2024–2026) heeft geleid tot de eerste concrete vraag vanuit de verplichte markt in de luchtvaart. Na de publicatie van de emissiegegevens over 2024 door de ICAO moet alleen al voor dat jaar ongeveer 58 miljoen ton CO₂ worden gedekt door certificaten die in aanmerking komen voor CORSIA, waarbij de totale vraag voor Fase I over 2024–2026 mogelijk 220 miljoen certificaten bereikt. Luchtvaartmaatschappijen met vluchten tussen de 130 deelnemende staten moeten uiterlijk in januari 2028 de in aanmerking komende certificaten afboeken.

Certificaten die in aanmerking komen voor CORSIA moeten afkomstig zijn van door de ICAO goedgekeurde programma's en voorzien zijn van een corresponding adjustment van het gastland. De vooruitzichten voor het aanbod blijven beperkt: medio 2025 was slechts een fractie van het potentiële aanbod uitgegeven. Dit zorgt voor een premie aan de aanbodzijde voor certificaten die voldoen aan de criteria van CORSIA, waardoor ze een steeds aantrekkelijker referentiepunt worden voor kwaliteit in de bredere vrijwillige markt.

Een functionaris voor CO₂-naleving die emissiegegevens beoordeelt terwijl hij toezicht houdt op luchthavenactiviteiten en milieueffecten. AI-gegenereerde afbeelding.

Handhaving tegen greenwashing vanaf september 2026

Hoewel de EU Green Claims Directive in juni 2025 feitelijk werd opgeschort, blijft het kader tegen greenwashing volledig actief. De richtlijn Empowering Consumers for the Green Transition (ECGT), die in maart 2024 in werking is getreden, moet vanaf 27 september 2026 door de lidstaten worden toegepast. Deze verbiedt expliciet claims als 'CO₂-neutraal' of 'klimaatneutraal' die gebaseerd zijn op CO₂-certificaten in plaats van op werkelijke reducties binnen de waardeketen.

Dit is voor kopers van direct belang. Een certificaat dat vandaag wordt gekocht om een milieuclaim op productniveau te ondersteunen, is vanaf eind 2026 mogelijk niet meer juridisch verdedigbaar onder het EU-consumentenrecht. Het type certificaat, de bewoording van de claim en de onderliggende reductie- of verwijderingsmethodologie moeten allemaal op elkaar aansluiten.

Wat er verandert bij registers en de ontvankelijkheid van projecten

Het Core Carbon Principles (CCP)-label van de ICVCM is een steeds meer erkend kwaliteitssignaal geworden. Tegen november 2025 had de ICVCM zeven grote programma's voor CO₂-certificaten en 36 methodologieën goedgekeurd, die betrekking hebben op meer dan 51 miljoen certificaten in actief gebruik. In oktober 2025 ontvingen zes nieuwe methodologieën voor CO₂-verwijdering (CDR) de CCP-goedkeuring, waaronder vijf van Isometric en één van Gold Standard, naast belangrijke bosbouwprotocollen voor Improved Forest Management (IFM) en Afforestation, Reforestation and Revegetation (ARR). Volgens marktanalisten hebben certificaten met een CCP-label inmiddels een prijspremie van maximaal 25% vergeleken met andere certificaten.

Aan de CRCF-kant zullen bestaande certificeringsregelingen, waaronder Verra, Gold Standard en andere, erkenning bij de Commissie moeten aanvragen onder het kader voordat zij activiteiten kunnen certificeren volgens de CRCF-methodologieën. De eerste besluiten over erkenning worden eind 2026 verwacht. Een Union Registry dat de creatie, handel en het gebruik van CRCF-gecertificeerde certificaten documenteert, staat gepland voor lancering in 2028.

Voor kopers creëert dit een overgangsperiode waarin de CRCF wettelijk van kracht is, maar de volledige registerinfrastructuur nog niet operationeel is. Transparantie in deze periode hangt af van de openbaarmakingen van individuele regelingen. Kopers die CO₂-certificaten inkopen met de bedoeling aan te sluiten bij de CRCF, moeten bevestigen of de relevante regeling een aanvraag voor erkenning bij de Commissie heeft ingediend of actief voorbereidt.

Wat kopers nu moeten controleren

De hierboven beschreven verschuivingen in de regelgeving zijn niet abstract. Ze vertalen zich in een concrete set inkoopvragen die elke koper die actief is op de markt voor CO₂-certificaten zou moeten stellen alvorens een aankoop te voltooien in 2026.

• Status van register en programma: Is het certificaat uitgegeven door een programma dat de ICVCM CCP-status heeft, of dat actief erkenning zoekt onder de CRCF? CCP-ontvankelijkheid geldt op programmaniveau; CCP-goedkeuring geldt voor de specifieke methodologie. Beiden zijn vereist voor een certificaat met een CCP-label.

• Bijbehorende aanpassing (corresponding adjustment): Heeft het gastland een corresponding adjustment afgegeven voor het certificaat? Dit is nu vereist voor gebruik onder CORSIA Fase I en is in toenemende mate een voorwaarde voor toekomstige claims die gekoppeld zijn aan verplichte markten. Certificaten zonder deze garantie zijn beperkt tot gebruik op uitsluitend de vrijwillige markt.

• Jaargang (vintage) en overstapgeschiedenis: Stapt het project over vanuit het CDM? Controleer in dat geval de documentatie over additionaliteit en de methodologie voor de uitgangssituatie zorgvuldig. Een overstap van CDM naar PACM verlengt de levensduur van het project, maar werkt de kwaliteitscriteria niet automatisch bij.

• CRCF-afstemming (EU-kopers en op de EU gerichte bedrijven): Valt het type certificaat binnen een categorie die door de CRCF wordt gedekt? Heeft de ontwikkelaar aangegeven de intentie te hebben om CRCF-certificering aan te vragen zodra de relevante Delegated Act van kracht is? Specifiek voor certificaten voor permanente verwijdering kan CRCF-afstemming een eerste vereiste voor inkoop worden naarmate het kader volwassener wordt.

• Compatibiliteit van claims: Sluit de beoogde claim aan bij het type certificaat? Onder de ECGT zijn productgerelateerde claims als 'CO₂-neutraal' die uitsluitend op certificaten zijn gebaseerd, vanaf september 2026 verboden in de EU. Bijdrageclaims (contribution claims), die erkennen dat certificaten klimaatactie ondersteunen, blijven toegestaan, mits ze onderbouwd zijn.

• Toekomstige ontvankelijkheid voor de verplichte markt: Is het waarschijnlijk dat het type certificaat in aanmerking komt onder CORSIA, toekomstige CRCF-ETS-integratie of andere opkomende verplichte kaders? Het nu inkopen van certificaten met potentie voor de verplichte markt kan de inkoopkosten en reputatierisico's verlagen naarmate de vrijwillige en verplichte markten verder naar elkaar toe groeien.

Een team voor verificatie in het veld dat de naleving van CO₂-certificaten voor bosbouwprojecten in Afrika beoordeelt. AI-gegenereerde afbeelding.

De markt segmenteert, en de segmenten worden permanent

De regelgevende activiteit van 2025 is geen tijdelijke golf van papierwerk. Het weerspiegelt een structurele volwassenwording van de markt voor CO₂-certificaten. De kaders die nu worden geoperationaliseerd – PACM, CRCF, CORSIA Fase I, CCP – creëren een duurzaam onderscheid tussen hoogwaardige en kwalitatief minder goede certificaten. Dat onderscheid wordt in toenemende mate ondersteund door overheidsgezag, en niet langer alleen door marktnormen.

Voor kopers betekent dit dat inkoopbeslissingen die in 2026 worden genomen een langere nasleep zullen hebben dan die uit 2020 of 2021. Certificaten die vandaag worden ingekocht, kunnen in de komende jaren worden gecontroleerd onder CSRD-rapportageverplichtingen, kritisch worden bekeken onder wetgeving tegen greenwashing, of worden beoordeeld op hun bruikbaarheid voor verplichte markten. De vraag is niet óf u met deze kaders aan de slag gaat, het is de vraag of u er nu mee aan de slag gaat of later een inhaalslag moet maken.